Nieuwe Nuts

Transparantie

Laatst geactualiseerd in 2007

Nieuwe Nuts betekent een samenwerking tussen verschillende lokale partijen. Daaronder zijn producenten die de primaire nutsdiensten leveren, zoals waterzuivering en energieproductie, en afnemers: de groot- en kleinverbruikers, die niet of nauwelijks zonder deze diensten kunnen. Daartussen zit een bedrijfsvoering die moet zorgen voor planning, beheer, transport, distributie en aflevering (i). Kenmerkend voor het Nieuwe Nutsbedrijf is dat deze verschillende belangen in één organisatie zijn samengebracht. Dit zorgt voor transparantie en continuïteit.

Geldstromen

Geldstromen binnen het Nieuwe Nutsbedrijf. Groot- en kleinverbruikers betalen tarieven voor de nutsdiensen. Het Nieuwe Nutsbedrijf koopt deze diensten in bij de nutsproducenten en maakt winst. Deze winst vloeit terug naar de belanghebbenden in de vorm van kwaliteitsverbetering en uitkering van (over-)winst.  

Winstdeling

Het Nieuwe Nutsbedrijf koopt primaire diensten in bij haar producenten. Deze toeleveranciers willen een faire prijs, hun investeringen in de productie moeten immers rendabel zijn. Gelet op de continuïteit van de dienstverlening is dit voor alle betrokkenen van belang. Het Nieuwe Nutsbedrijf moet zelf natuurlijk ook de broek kunnen ophouden. Het maakt daarom winst. Alle participanten delen in die winst, hetzij door kwaliteitsverbetering van de voorzieningen hetzij door winstuitkering. De winstmarge mag en moet solide zijn.

Evenwichtige prijsvorming

De afnemers willen natuurlijk niet meer betalen dan nodig is. En zeker niet meer dan anderen die hun voorzieningen van gewone nutsbedrijven betrekken. Toch is wegens de participatieve Nieuwe Nutsbedrijfsstructuur evenwichtigheid in de prijsvorming te verwachten. Alle belanghebbenden hebben immers belang bij de continuïteit van het gehele systeem. Tarieven moeten kostendekkend zijn en buffers moeten worden opgebouwd voor vervanging en verbetering. Bovendien moet actieve participatie voor producent, beheerder en afnemer aantrekkelijk blijven.

Onderling vertrouwen

De meerpartijensamenwerking vraagt onderling vertrouwen. De manier om dit vertrouwen in stand te houden is transparantie. Feitelijke kostenprijzen en opbrengsten moeten voor de belanghebbenden inzichtelijk zijn. Door de lokale en participatieve opzet van het Nieuwe Nutsbedrijf is deze transparantie goed te realiseren.

Meerpartijensamenwerking bij lokale warmtelevering
In de toekomst zullen situaties ontstaan waarbij meerdere producenten aan een warmtenet gekoppeld zijn. Deze situatie vraagt om heldere afspraken. Bij Nieuwe Nuts wordt dit opgelost door alle toeleverende partijen (producenten) deelgenoot te maken in het warmtebedrijf. Op deze wijze worden de producenten direct belanghebbend bij een ordelijke warmtelevering, en ontstaat een organisatievorm voor onderlinge coördinatie, die bijvoorbeeld nodig is voor onderlinge afstemming van onderhoudsschema’s van de warmteproductie-eenheden.  

Transparantie beter dan toezicht

Transparantie is niet alleen belangrijk voor de onderlinge samenwerking. Ten opzichte van de huidige praktijk in de reguliere nutssectoren levert het ook een verbetering van de prijsvorming op. In de huidige geconsolideerde nutsbedrijven zijn de kostprijzen niet transparant. Wel wordt wegens het maatschappelijk belang en het ontbreken van een markt toezicht gehouden op de tarieven (ii). Dit toezicht geschiedt op basis van aannames; goed inzicht in de kostprijzen ontbreekt.

Boekhoudmethoden

De geconsolideerde warmtebedrijven geven geen inzicht in hun prijsniveau’s. Traditioneel is aangenomen dat ze verlieslatend zijn, maar dat is nooit aannemelijk gemaakt (iii). Wel is op basis van die aanname aanvaard dat de aansluit- en verbruikstarieven zo hoog mogelijk zijn (zie hoofdstuk 15). De aanvangsinvesteringen van een warmtenet zijn relatief groot. Wanneer het warmtenet eenmaal in de grond zit behoeft het echter weinig onderhoud. Het kan jaren meegaan. Winst of verlies is mede afhankelijk van de gevolgde boekhoudmethode. Een warmtenet dat snel wordt afgeschreven maakt op papier verlies. In de praktijk resteert echter een aanmerkelijke restwaarde: het net zelf en het recht om de aangesloten afnemers te beleveren. Wanneer het net is afgeschreven en de financieringslasten zijn voldaan, daalt het kostenniveau. De afnemers merken dat echter niet in de prijs. Het energiebedrijf merkt het des te beter in de winst.

Dalende kosten

Grotere transparantie maakt kostprijzen en boekhoudmethoden inzichtelijk en toetsbaar. Wanneer de kosten dalen dan kunnen de tarieven ook dalen. Eventueel kunnen de betrokkenen ook kiezen voor handhaving van de tarieven en verbetering van het nutssysteem of de dienstverlening. De leidingen zijn ook na twintig jaar nog goed te gebruiken maar de techniek is inmiddels verder gegaan. Mogelijk kunnen de leidingen tegen die tijd beter voor iets anders worden ingezet.

Lage lasten en hoogwaardige voorzieningen

De Nieuwe Nuts bedrijfsstructuur maakt inzichtelijk welke afwegingen er zijn te maken. Bovendien wordt dat op veel verschillende plaatsen door veel verschillende belanghebbenden gedaan. Dat vergroot de kans dat optimale oplossingen komen boven drijven. Minder optimaal misschien voor de geldelijke rendementspercentages, maar des te beter voor de belanghebbenden en hun milieu. De gebruikers vinden hun primaire winst niet in het rendement op vermogen, maar in lagere lasten en kwalitatief hoogwaardige voorzieningen.

Gevestigde energiebedrijven in Nieuwe Nuts
Gevestigde energiebedrijven stappen ook in lokale nutsvoorzieningen. Voorbeelden zijn de Biomassa Centrale Sittard en Polderwijk, Zeewolde. Hier voorziet Essent Warmte in aanleg van het distributienet en belevering van de kleinverbruikers. Dergelijke projecten komen tot stand door een combinatie van lokaal particulier initiatief (een hovenier in Sittard en een veehouder in Zeewolde) en sturend optreden van de gemeente. Energiebedrijven willen doorgaans niet afhankelijk zijn van derden. Evenmin willen ze in de keuken laten kijken wat betreft kostprijzen en tarieven. Qua techniek en duurzame hulpbronnen zijn energiebedrijven te bewegen in de richting van Nieuwe Nuts. Qua zeggenschap, transparantie en reductie van bewonerslasten ligt de samenwerking met energiebedrijven minder voor de hand. Dit is ook wel te begrijpen. Het ondermijnt de autonomie en winstgevendheid van de bestaande energiebusiness. Voor nieuwkomers is dat minder bezwaarlijk. Het biedt juist unieke kansen om in te breken op traditioneel door monopolies gedomineerde markten.

Nieuwe Nuts

Huidige situatie

Samenwerking
Rekening houden met elkaars belang

Onderhandeling
Winstmaximalisatie vanuit machtspositie

Het Nieuwe Nutsbedrijf is een joint venture van alle belanghebbenden: producenten, distributeur, leverancier en afnemers.

Het nutsbedrijf maakt deel uit van een concern.

Net Nieuwe Nutsbedrijf koopt nutsdiensten in bij de producenten (GJ, kWh, waterzuivering etc). De inkoopprijs moet voldoende zijn om de productie zeker te stellen.

Het nutsbedrijf voorziet bij voorkeur zelf in de productie. Indien nodig (tekort of pressie van de gemeente) wordt bij derden ingekocht. De inkoopprijs moet zo laag mogelijk zijn.

Belanghebbenden houden toezicht op de cijfers en prestaties.

Belanghebbenden hebben geen zicht op de cijfers en de prestaties.
 

Winstbepaling op basis van kostprijs + marge

Winstmaximalisatie.
 

Transparante prijsvorming, gerelateerd aan daadwerkelijke kosten.

Ondoorzichtige prijsvorming, gerelateerd aan machtspositie (en eventueel extern tarieftoezicht).
 

Opmerkelijke verschillen tussen Nieuwe Nuts en de huidige situatie. 

 

 

Nieuwe Nuts

Download het rapport

 
Achtergronden van Nieuwe Nuts
Alternativenergiedorf GŁssing
Nieuwe Sanitatie in Sneek
Bioenergiedorp Jühnde
De Gouden Leeuw
De Zonneterp
Het Carrť

Waarom Nieuwe Nuts?
Duurzaamheid
Eindige hulpbronnen
De kringloopeconomie

Ontwikkelingen in NL
Lokale vlechtwerken
Individueel en collectief

Drijvende krachten
Rol van het net
IndustriŽle revolutie
Procesintensificatie

Belemmeringen
Gevestigde belangen
Nieuwe schaarste
Internationalisatie en marktwerking

Belang van elektriciteit
Elektriciteit en warmte
Decentrale elektriciteistvoorziening
Toekomst van de elektriciteitsvoorziening

Ruimtelijke orkestratie
Duurzaamheid als sturend principe
Centraal of decentraal
Innovatie in de Nieuwe Nutszone

Ruimtelijke sturing
Nutsvoorzieningen
Rol van de gemeente
Duurzaamheid en exploitatieplan

Betrokken bewoners
Bewonersparticipatie
Bewonersinitiatief
Keuzevrijheid en zelfwerkzaamheid

Ontwikkeling en dienstverlening
Waardecreatie door doelgroeporiŽntatie
Service en prestaties
Waar te beginnen?

Het Nieuwe Nutsbedrijf
Transparantie
Participatie
Levensloop

Tarieven
Prijsvorming
Prijsontwikkeling
Maatschappelijke functies

Vermogen
Fondsvorming en risicokapitaal
Maatschappelijk kapitaal
Welvaart in de Nieuwe Nutszone

Archief
 

(i) In het huidige energierecht moeten de taken productie, distributie en levering in aparte entiteiten worden ondergebracht. Uitzondering is warmtelevering. Hiervoor geldt nog geen specifiek wettelijk kader. Wel is een warmtewet in voorbereiding die - naar zich nu laat aanzien – geen scheiding tussen producent, distributeur en leverancier voorschrijft. In plaats daarvan wordt aangestuurd op een vergunningstelsel, instelling van tariefplafonds en toezicht door de Dte. 

(ii) Door de Dte, onderdeel van de Nma.

(iii) Onderzoek naar de winst- en verliesgevenheid van stadsverwarmingsprojecten, Algemene Rekenkamer, 2005. Tariefstelling stadsverwarming, Algemene Rekenkamer 2007.

 

Nieuwe Nuts
Informatie op deze website wordt niet geactualiseerd. Ze is met de nodige zorgvuldigheid tot stand gekomen. Ze is echter geen alternatief voor gedetailleerd advies in specifieke omstandigheden. Alle teksten zijn geschreven op persoonlijke titel van de auteur(s) en reflecteren niet noodzakelijk de zienswijze van de site-eigenaar of van welke andere natuurlijke of rechtspersoon dan ook. Eventuele onjuistheden zijn niet uit te sluiten. Vragen en reacties zijn welkom op info@nieuwenuts.nl. NieuweNuts.nl is mede mogelijk gemaakt door Elannet BV en InnovatieNetwerk.
Nieuwe Nuts